Rōmaji – z czym to się je?

Zgodnie z obietnicą, rozpoczynam cykl artykułów, zawierających informacje, które nie należą do glosariusza, ze względu na ich małą użyteczność w mówieniu o mangach/anime, natomiast mogą okazać się bardzo przydatne dla kogoś kto dopiero zaczął interesować się tematem. Seria na razie nie ma żadnej chwytliwej nazwy, więc dopóki takowej nie wymyślę, będzie zamieszczana w kategorii „felietony”. Na początek zaczniemy od rzeczy najbardziej podstawowej, czyli rōmaji, czyli romanizacji, czyli zapisu japońskich wyrazów alfabetem łacińskim.

Podstawą języka japońskiego są dwa sylabariusze. Trudne to słowo oznacza po prostu alfabet, w którym pojedyncze znaki reprezentują nie głoski, lecz całe sylaby. Wspomniane sylabariusze to hiragana (używana do zapisywania wyrazów rdzennie japońskich) i katakana (używana do zapisywania wyrazów „z importu”). Ich omówienie to temat na osobny artykuł (podobnie jak kanji, alfabet logograficzny wykorzystujący chińskie znaki), nas bardziej interesuje fakt, że dla wygody obcokrajowców opracowano parę systemów zastępujących symbole japońskie dobrze nam znanymi literami.

No właśnie – systemów jest parę, a więc więcej niż jeden, choć w bardzo wielu miejscach się pokrywają. Ja skoncentruję się na systemie Hepburn, z paru powodów:

  1. Jest on prawdopodobnie najbardziej popularny na Zachodzie i czytelnik ma największe szanse zetknąć się właśnie z nim.
  2. Sposób odczytywania jest podobny do języka angielskiego, który jest dość popularny.
  3. Wszystkie zapisy w rōmaji na moim blogu są właśnie w Hepburn.

Podchodząc do tego zagadnienia profesjonalnie, powinienem zamieścić tu teraz dwie duże tabelki zawierające wszystkie znaki hiragany i katakany, wraz z odpowiednimi zapisami rōmaji, oraz sposobem wymowy w języku polskim. Ponieważ jednak nie praktykuję tu kursu językowego, streszczę jedynie zasady wymowy niektórych znaków i liter. Jest to oczywiście uproszczenie, ale początkującym w zupełności wystarczy, a szczegóły wymowy i tak najlepiej poznać przez „osłuchanie”.

  • y – wymawiamy jako „j”
  • j – wymawiamy jako „dż”
  • ch – wymawiamy jako „ć”
  • sh – wymawiamy jako „ś”
  • w – wymawiamy, tak jak w języku angielskim, jako tzw. „u niezgłoskotwórcze”.
    Upraszczając jeszcze bardziej, jako „ł”.
  • ā – wymawiamy jako „długie a” („aa”)
  • ē – wymawiamy jako „długie e” („ee”)
  • ī – wymawiamy jako „długie i” („ii”)
  • ō – wymawiamy, tak jak „o” w języku angielskim, jako „długie o” („ou”)
  • ū – wymawiamy jako „długie u” („uu”)
  • Całą resztę wymawiamy, jakby była zapisana po polsku.

Na koniec kilka dodatkowych informacji:

  • W języku japońskim nie ma czegoś takiego jak „duże litery”. W związku z tym, rōmaji jest zwykle zapisywane w całości małymi literami. Dopuszczalne jest jednak stosowanie dużych liter np. na początku zdania, czy dla podkreślenia nazwy własnej, choć nie jest to wymagane. Często też wyrazy, które w języku japońskim zapisywane są w całości katakaną, w rōmaji dla odróżnienia zapisuje się używając wyłącznie dużych liter.
  • W języku japońskim nie ma rozróżnienia między dźwiękiem „l”, a „r”. Wymowa danej sylaby zależy od wymawiającego – jedni mówią „miękko” (l), inni twardo (r). Ważne, żeby zawsze mówić tak samo. Należy jednak pamiętać, że w rōmaji pojawia się tylko i wyłącznie „r”.
  • W języku japońskim nie ma dźwięku „w” (angielskie „v”). W ogóle. W wyrazach importowanych zastępowany jest on przez „b”.
  • Znaki: ā, ē, ī, ō, ū są często zastępowane przez „aa”, „ee”, „ii”, „ou”, „uu”. Jest to poprawna wariacja Hepburn.

To już w zasadzie wszystko co mam do powiedzenia na ten temat. Jeżeli walnąłem jakieś potworne błędy, lub zapomniałem o czymś ważnym, to jestem pewien, że jakaś dobra dusza mi to wytknie.

1 Response to “Rōmaji – z czym to się je?”


  1. 1 Delf 02.10.08 o 00:11

    W Londynie jeszcze ciągle jest środa!


Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s




Kategorie

Archiwa


%d bloggers like this: