Kapitan Meta i Zawieszanie Abażuru

Zawieszanie Abażuru
„Hej! Patrz! Właśnie użyłem tropy!”
– tvtropes.org
Lampshade Hanging (Laconic)

W praktycznie każdym rodzaju fikcji występuje – w mniejszym lub większym stopniu – coś co nazywamy Dobrowolnym Zawieszeniem Niewiary. Widz (czytelnik, słuchacz, gracz) jest świadomy, że to, co przedstawiają mu autorzy, jest nierealne, nieprawdopodobne, lub po prostu głupie. Każdy jednak wie, że fikcja, jak sama nazwa wskazuje, nie ma być realna i często wręcz nie powinna być. Dlatego oglądając dobry film akcji nie przejmujemy się zwykle realizmem postrzałów, tak jak oglądając dobry film fantasy nie przejmujemy się realizmem smoków.

I jeżeli martwi was, jak on może jeść i oddychać,
Albo inne naukowe fakty,
Powtórzcie sobie: „To tylko film.
Powinienem się po prostu odprężyć.”

– Motyw przewodni z Kina Sensacyjno-Naukowego 3000

Oczywiście kluczem jest użycie w poprzednim paragrafie słowa „dobry”. Człowiek wytrzyma tylko pewien poziom głupoty, a potem zacznie walić głową w ścianę. Dlatego pisarz musi pamiętać, żeby nie nadużywać trop, zarówno pod względem ilości jak i jakości. Ale oprócz tego są również pewne chwyty literackie, którymi można odwrócić uwagę widza od nierealności sytuacji i w ten sposób podtrzymać jego zawieszenie niewiary. Zawieszenie Abażuru to właśnie taka metoda, a polega ona na odwróceniu uwagi poprzez… zwrócenie uwagi.

Jak to się sprawdza? Wbrew pozorom bardzo dobrze. Proces jest następujący: zachodzi sytuacja, która widzowi mogłaby wydać się nierealistyczna, np. bohater spadł z dużej wysokości i cudem przeżył. Następnie on sam lub inna postać komentuje sytuację, stwierdzając, że „to cud”, „szansa jedna na milion„, „to nie powinno się zdarzyć”… W efekcie czytelnik:

a) Uznaje wyjaśnienie pomimo jego zasadniczego braku. Wprawdzie to, co się wydarzyło nadal jest dla niego nierealne, ale wie teraz, że jest ono nierealne również wewnątrz świata przedstawionego, a więc „tak jak naprawdę”.

lub

b) Uznaje nierealność zdarzenia za niezbędną z punktu widzenia fabuły. Widzi, że autor nie popełnia błędu i wie, co powinno wydarzyć się „naprawdę”, jednak stosuje tropę, bo dzięki temu powstaje lepsza historia.

Jak każda tropa, Zawieszenie Abażuru musi być dobrze wykorzystana, żeby uzyskać oczekiwany efekt. Niezręczne użycie może łatwo wywołać efekt przeciwny do zamierzonego, jeżeli na przykład zawiesimy niewłaściwy abażur, nie podkreślając tego co będzie najbardziej razić widza, lub też zaczniemy stosować tę technikę na prawo i lewo, uświadamiając czytelnikowi, że nasze dzieło jest tak naprawdę dziurawe jak sito. Wyjątkiem od ostatniej reguły są często parodie, które używają tej tropy w charakterze dowcipu, podkreślając absurd parodiowanej sytuacji.

0 Responses to “Kapitan Meta i Zawieszanie Abażuru”



  1. Dodaj komentarz

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s




Kategorie

Archiwa


%d bloggers like this: